Every Drop Counts

Skadarsko jezero

Nazvan po gradu Skadru u sjevernoj Albaniji, Skadarsko jezero je najveće na Balkanskom poluoostrvu i sa močvarama koje ga okružuju, ono predstavlja jedno od najvažnijih ribljih i ptičijih staništa u regiji Mediterana.

Oko 62% jezera nalazi se u Crnoj Gori, dok je ostatak u Albaniji.

Skadarsko jezero, koje je stanište za nekoliko vrsta riba i ptica, predstavlja jako važan lokalitet na kojem ptice selice i ptice močvarice provode zimu i odmaraju, te je lokalitet gniježđenja rijetkog i elegantnog kudravog ili dalmatinskog pelikana. Na ovom lokalitetu zabilježeno je preko 280 vrsta ptica kao i 50 vrsta riba.

Skadarsko jezero se snabdijeva vodom iz rijeka, izvora i podzemnih vodnih resursa, te je, putem rijeke Bojane, povezano sa Jadranskim morem. Njegovo slivno područje pokriva površinu od skoro 5.500 kvadratnih kilometara – uglavnom na teritoriji Crne Gore.

Jedna od glavnih karakteristika Skadarskog jezera su sezonske oscilacije nivoa vode zbog dotoka iz rijeke Morače, a u kombinaciji sa ograničenim kapacitetom rijeke Bojane da ispusti vodu u Jadransko more.

Skadarsko jezero je jedno od posljednjih staništa u kojem se gnijezde mnoge vrste ptica, a od kojih su pelikani odabrani kao simbol jezera. Crnogorski dio Skadarskog jezera i njegovo okolno područje proglašeni su Nacionalnim parkom 1983. godine, dobili su status važnog područja za ptice 1989. godine, dok su 1996. godine stavljeni na Ramsarsku listu močvara od međunarodnog značaja. Albanski dio je dobio status prirodnog rezervata te je takođe stavljen na listu močvara od međunarodnog značaja 2005. godine.

Proljetne i jesenje kiše plave sjeverne obale jezera, uveliko povećavajući površinu staništa za jezerske organizme, a istovremeno obezbjeđujući velike površine za mriješćenje i hranjenje, kako za ribe tako i za ptice.

To je upravo ta oscilacija nivoa vode koja jezeru daje njegove jedinstvene karakteristike zbog kojih je ovo jezero i stavljeno na ramsarsku listu – uključujući njegove vrbe, trsku i plutajuću vegetaciju.

Vraćajući jezeru njegovu staru slavu, programi koji obuhvataju najšire slojeve stanovništva sada ponovo povezuju ljude sa neizmjernom ekološkom vrijednošću jezera. Tokom 2004. godine, stotine djece u Albaniji i Crnoj Gori pomoglo je napore zajednice da očiste smeće sa obala jezera i u gradovima.

Međutim, ovo je tek početak s obzirom da fabrike u velikim obližnjim gradovima kao što je Podgorica i Skadar, ispuštaju zagađujuće supstance u rijeke koje se ulivaju u jezero.

To uzrokuje zabrinutost da programi ekonomske obnove ne uzimaju u obzir dugoročnu važnost čiste vode, prirodnu produktivnost, biodiverzitet i ekološke procese koji ih održavaju. WWF i njegovi partneri istražuju načine da pruže podršku civilnom društvu i vladi da održi bogati biodiverzitet ovog još uvijek relativno nenarušenog jezera.

Glavni rizik: više hidroelektrana

I Crna Gora i Albanija planiraju izgradnju novih infrastrukturnih objekata unutar sliva jezera – uključujući hidroelektrane, regulacije i sisteme odvodnjavanja - što će najvjerovatnije utjecati na nivo vode i izmijeniti jedinstveni močvarni ekosistem Skadarskog jezera.

 

Prekomjerni ribolov i stanovništvo

Iako se gorke bitke iz ranih 1990-ih godina nisu odvijale u Skadru, ipak su imale uticaja na stanovništvo u nekoliko desetina malih sela koja zavise od jezera, a koja su raštrkana duž njegovih obala. Loveći ribu da bi preživjeli, stanovnici ovih sela iscrpili su rezerve ribe, a zbog nepostojanja infrastrukture za adekvatno odlaganje, otpad su bacali u jezero.

Zagađenje koje potiče iz gradova i industrija bez adekvatnog prečišćavanja otpadnih voda unutar sliva, ali takođe i neadekvatno korištenje zemljišta i razvoj neodrživog turizma u okruženju, već duži niz godina negativno utiču na Skadarsko jezero.

Kancelarija Mediteranskog programa WWF-a, uspostavila je partnerstvo sa crnogorskom nevladinom organizacijom „Green Home“ s ciljem smanjenja nekih od gore navedenih opasnosti i rizika kroz projekat „Dijelimo vode“.

Održavanje oscilacija u nivou vode je od ključnog značaja za biodiverzitet Skadarskog jezera, generalno govoreći, kao i za raznovrsnost ribljih vrsta, posebno one koje su važne lokalnim ribarima.

Projekat WWF MedPO/Green Home-a ima za cilj promovisanje integralnog upravljanja riječnim slivom u slivu Skadarskog jezera kako u Crnoj Gori tako i u Albaniji, te da se pozabavi najozbiljnijim rizicima koje sa sobom nosi nova infrastruktura koja može poremetiti prirodnu varijabilnost nivoa vode.

WWF i Green Home će pokušati da postignu bolje upravljanje Skadarskog jezera:

Green Home: Partneri WWF-a

Kancelarija Mediteranskog programa WWF-a (“MedPO”) uspostavila je partnerstvo sa crnogorskom nevladinom organizacijom „Green Home“ kako bi pokušali da riješe neke od problema sa vodama rijeke Morače i Skadarskog jezera, a kroz projekat „Dijelimo vode“.

Green Home je osnovala grupa svršenih studenata fakulteta biologije još 2000-te godine, a nastao je iz potrebe građana da učestvuju u zaštiti i očuvanju okoline, te promovisnju biodiverziteta i održivog razvoja. Njegov glavni cilj je zaštita okoline, posebno vode i biljaka.

Green Home se fokusirao na obrazovanje i jačanje kapaciteta, ekološko zastupanje, javno zastupanje i pravno djelovanje, terenski rad, upravljanje urbanim i prirodnim područjima, objavljivanje publikacija, davanje doprinosa izradi lokalnih i međunarodnih strategija za održivi razvoj.

Posjetite web stranicu organizacije Green Home