ชุมชน การท่องเที่ยว และโลมาที่ท่าข้าม | WWF

ชุมชน การท่องเที่ยว และโลมาที่ท่าข้าม

Posted on 21 December 2007    
© WWF Thailand
เรื่องโดย นภาพร อยู่เบิก

ตำบลท่าข้าม ที่ตั้งอยู่ในอำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา มีอาณาเขตติดต่อกับอ่าวไทยตอนในบริเวณปากอ่าวบางปะกง อันเป็นปลายทางแห่งสายน้ำบางปะกงแม่น้ำสายสำคัญของภาคตะวันออก เมื่อไม่กี่ปีมานี้ ตำบลท่าข้ามเป็นที่กล่าวถึงในหมู่นักท่องเที่ยวผู้รักธรรมชาติรวมถึงนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม อันเนื่องมาจาก การปรากฏตัวของฝูงโลมาอิรวดี สัตว์ผู้น่ารักและเป็นมิตรกับมนุษย์แต่กำลังประสบกับภัยคุกคามจนอยู่ในภาวะที่ใกล้สูญพันธุ์ โลมามักจะมาเยือนผืนน้ำบริเวณอ่าวไทยตอนใน ในช่วงเดือนพฤศจิกายน ถึง มกราคม ของทุกปี จึงเกิดเป็นเทศกาลดูโลมาที่หลายหน่วยงานในพื้นที่ร่วมกันจัดขึ้นเพื่อประชาสัมพันธ์และให้ความรู้กับนักท่องเที่ยวในการล่องเรือชมโลมาโดยไม่ไล่ล่าเพื่อติดตามดูพฤติกรรมของฝูงโลมาเหล่านั้น
        
เทศกาลดูโลมา ที่ท่าข้าม กำหนดขึ้นทุกปี ในวันที่ 4-5 ของเดือนธันวาคม และในปีนี้ เทศบาลตำบลท่าข้าม กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง และอีกหลายหน่วยงาน ได้ร่วมกันจัดงานเทศกาลดูโลมาดังเช่นทุกปีที่ผ่านมา โดยในงานได้มีกิจกรรมนิทรรศการด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และการอนุรักษ์โลมา จัดแสดงโดยหลายหน่วยงาน อาทิเช่น กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กรมประมง เทศบาลตำบลท่าข้าม โรงไฟฟ้าบางปะกง การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย และ WWF ประเทศไทย ก็ได้เข้าร่วมจัดนิทรรศการเผยแพร่โครงการอนุรักษ์โลมาในอ่าวไทยตอนใน ภายใต้การสนับสนุนโครงการจาก บริษัท กัลฟ์อิเล็คตริก จำกัด (มหาชน) นอกจากกิจกรรมเผยแพร่ความรู้แล้ว ยังมีการนำทัวร์แก่นักท่องเที่ยวล่องเรือชมโลมาตลอดจนดื่มด่ำกับธรรมชาติบริเวณปากอ่าว นักท่องเที่ยวยังได้แวะลงจากเรือเพื่อเดินไปตามเส้นทางศึกษาธรรมชาติบนเกาะนก หรือชาวท่าข้ามเรียกกันว่า “ ดอนตาม้วน ” หรือ “ เกาะลัด ” ซึ่งมีระบบนิเวศแบบป่าชายเลน อันประกอบไปด้วยพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์นานาชนิด อาทิเช่น ต้นจาก โพธิ์ทะเล ปอทะเล หงอนไก่ทะเล ปรงทะเล โกงกาง เหงือกปลาหมอ ตะฐูน ตะบัน ตาตุ่มทะเลและลำภู อีกทั้งยังมีปูก้ามดาบหลายสี และปลาตีนตัวโตๆกว่าที่อื่น

เหตุที่เรียกว่าเกาะนกก็เพราะว่ามีนกจำนวนมากอาศัยอยู่ที่เกาะนี้ โดยเฉพาะค้างคาว และนกกระยาง แต่เมื่อเกิดสนามบินสุวรรณภูมิขึ้น ก็มักจะพบเห็นนกพลัดถิ่นเข้ามาพักพิงอาศัยที่เกาะนกแห่งนี้มากขึ้น ปัจจุบันเกาะนกมีความเสื่อมโทรมไปมากอันเนื่องมาจากการใช้เกาะนกเป็นบ่อเพาะเลี้ยงกุ้งในอดีด จนทำให้ต้องได้รับการฟื้นฟูระบบนิเวศให้คืนกลับมาเพื่อเป็นแหล่งทรัพยากรธรรมชาติอันมีคุณค่าและเพิ่มเสน่ห์ให้กับชุมชนท่าข้าม ตลอดจนเป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้เรื่องระบบนิเวศให้แก่คนในชุมชน นักเรียน นักศึกษา และนักท่องเที่ยวที่แวะเวียนมาในช่วงเทศกาลดูโลมาของแต่ละปี

อันที่จริงแล้ว เสน่ห์ของชุมชนท่าข้ามอีกประการหนึ่งก็คือ การมีวิถีชีวิตที่เรียบง่ายของชาวประมงพื้นบ้าน ที่ประกอบอาชีพออกหาปลา และการทำประมงชายฝั่ง ได้แก่ ปลากระพง หอยแมลงภู่ ซึ่งนักท่องเที่ยวจะได้เห็นกระชังปลา และโป๊ะหอยแมลงภู่ เรียงรายอยู่เป็นระยะๆตามแนวปากอ่าว นับเป็นแหล่งรายได้หลักที่สำคัญของชาวท่าข้ามทีเดียว แม้ว่าปัจจุบันนี้แหล่งที่ทำกินของชุมชนจะถูกรบกวนจากกิจกรรมการเดินเรือของภาคอุตสาหกรรม แต่นั่นก็ยังอยู่ในระดับที่ยอมรับได้และยังคงความสมดุลระหว่างการใช้ประโยชน์ทรัพยากรของชุมชนควบคู่ไปกับการพัฒนาของอุตสาหกรรม อย่างไรก็ตามชุมชนย่อมตระหนักดีว่าการพัฒนาเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ในยุคโลกาภิวัตรเช่นนี้ หากแต่จะทำอย่างไรที่การพัฒนาจะไม่ทำความเสียหายต่อแหล่งทรัพยากรของชุมชน วิถีชีวิตและการปะกอบอาชีพของชุมชน

ดังนั้นเมื่อมองถึงการพัฒนาการท่องเที่ยวของชุมชนท่าข้าม คนในชุมชนเองควรจะต้องหันมาทำความรู้จักกับตัวตนที่แท้จริงว่าคนส่วนใหญ่ในชุมชนต้องการอะไร และคุณค่าที่แท้จริงของชุมชนคืออะไร เพื่อพร้อมที่จะเผชิญหน้ากับการพัฒนาแต่ต้องไม่ทำลายคุณค่าของชุมชนจนทำให้ชุมชนล่มสลาย

การพัฒนาการท่องเที่ยว เช่น เทศกาลดูโลมา นี้ จึงควรให้ความสำคัญกับการกำหนดปริมาณเรือให้พอเหมาะกับการพานักท่องเที่ยวไปชมโลมา มิเช่นนั้นจะกลายเป็นว่ามีแต่เรือลอยอยู่เต็มปากอ่าวไปหมด ซึ่งนับเป็นการรบกวนโลมาให้อาจต้องย้ายเส้นทางการแวะมาที่ปากอ่าวปางปะกงได้ แต่นั่นก็ไม่ใช่เหตุผลเดียวที่อาจทำให้โลมาที่ปากอ่าวบางปะกงจะหายไป ยังมีข้อควรระวังในแง่ของคุณภาพน้ำที่ปากอ่าวที่ทั้งคนในชุมชนและหน่วยงานภาครัฐและเอกชนต้องหันมาให้ความสำคัญอย่างจริงจังและร่วมมือร่วมใจกันทำงานอย่างเป็นมิตรเพื่อปกป้องประโยชน์ของชุมชนและพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน อันจะเป็นเกราะป้องกันที่สำคัญให้กับแหล่งทรัพยากรของชุมชนท่าข้าม รวมทั้งการสร้างโรงแรมห้าดาวให้กับฝูงโลมาแสนรักให้อยู่ได้อย่างยั่งยืน


© WWF Thailand Enlarge
© WWF Enlarge
© WWF / Budri RAUNGMETHANOPARAT Enlarge
© WWF / Budri RAUNGMETHANOPARAT Enlarge
© WWF / Budri RAUNGMETHANOPARAT Enlarge
© WWF / Budri RAUNGMETHANOPARAT Enlarge

Subscribe to our mailing list

* indicates required