ช่วยกันรักษาชีวิตช้างป่า



Posted on 08 March 2013
โดย พระไพศาล วิสาโล
ช้างเป็นสัตว์คู่บ้านคู่เมืองที่ยากจะมีชีวิตใดมาเทียบได้ แม้ช้างจะมิใช่สัตว์ประจำบ้าน แต่คนไทยไทยในอดีตก็คุ้นกับช้างมานาน จนช้างได้กลายเป็นสัญลักษณ์สำคัญในวัฒนธรรมและศาสนา จารึกและศิลปกรรมเกี่ยวกับช้างชิ้นเก่าแก่ที่สุดที่พบในประเทศไทย สามารถนำเราย้อนหลังไปยังอดีตได้ไกลนับพันปี

คนไทยผูกพันกับช้าง ไม่ใช่เพียงเพราะช้างเป็นสัตว์ที่สามารถใช้งานได้สารพัด หากยังเป็นเพราะเรามีบางอย่างที่สามารถสื่อสารให้เข้าใจกันได้ ความเป็นมิตรและความเอื้ออาทรที่สามารถสัมผัสถึงกันได้ ทำให้คนไทยแต่ก่อนนับญาติกับช้างว่าเป็นพี่เป็นน้อง หรือเป็นพ่อ(แม่) เป็นลูกกัน วิถีชีวิตของคนไทยแต่บรรพกาล จึงมีเรื่องราวเล่าขานเกี่ยวกับกับความประทับใจในสติปัญญาและคุณธรรมของช้างสืบต่อกันมามิได้ขาด

แต่เมื่อคนไทยเริ่มเหินห่างจากธรรมชาติ โดยเฉพาะในช่วงครึ่งศตวรรษที่ผ่านมา ช้างก็เริ่มลางเลือนไปจากใจของคนไทยยิ่งขึ้นทุกที นี้มิได้หมายความเพียงว่า นับวันเราจะรู้จักช้างน้อยลงเท่านั้น ที่ร้ายกว่านั้นก็คือ เราได้ตัดญาติขาดมิตรกับช้าง หากไม่ถือว่าช้างเป็นศัตรูที่ต้องกำจัด ก็มองเห็นช้าเป็นเพียงวัตถุที่ต้องตักตวงประโยชน์อย่างเต็มที่ แม้ว่าต้องฆ่าช้างเพื่อเอางาไปขาย ก็ไม่รู้สึกอะไร

การพัฒนาเศรษฐกิจในรอบ ๕๐ ปีที่ผ่านมาได้ทำให้แหล่งอาศัยของช้างถูกทำลายไปอย่างรวดเร็ว แต่ภัยที่คุกคามช้างอย่างร้ายแรงที่สุดก็คือ การล่าช้าเพื่อเอางา เพียงชั่วเวลาไม่กี่ปี ช้างป่าลดจำนวนอย่างรวดเร็วจนเหลือไม่ถึง ๒,๕๐๐ ตัวทั่วประเทศ จนน่าวิตกว่า ในเวลาไม่นานอาจไม่มีช้างหลงเหลือในป่าเลยก็ได้

ความโลภของมนุษย์ คือสาเหตุแห่งการทำลายล้างธรรมชาติ แต่การที่ความโลภในยุคนี้ขยายตัวอย่างกว้างขวางอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อน เป็นเพราะทัศนคติของผู้คนได้แปรเปลี่ยนไป จากความรู้สึกเป็นหนึ่งเดียวกับธรรมชาติ กลับกลายเป็นการแยกตนจากธรรมชาติ เราฆ่าช้างกันมากมายก็เพราะเรามิได้มองช้างว่าเป็นเพื่อนร่วมโลกหรือพี่น้องของเราดังแต่ก่อนอีกต่อไป
นอกจากความโลภแล้ว ความหลงหรือความไม่รู้ก็มีส่วนไม่น้อย ทำให้การฆ่าช้างเกิดขึ้นอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน มิใช่แต่ช้างไทยเท่านั้น หากยังรวมไปถึงช้างในประเทศอื่น โดยเฉพาะช้างแอฟริกัน ทุกวันนี้ในแอฟริกามีช้างถูกฆ่าเอางาปีละหลายหมื่นตัว สาเหตุก็เพราะงาช้างเป็นสินค้าที่ได้รับความนิยมมาก อีกทั้งมีราคาแพง ในเมืองไทยผู้คนจำนวนไม่น้อยนิยมซื้อหาพระพุทธรูป ตลอดจนรูปเคารพและวัตถุมงคลต่าง ๆ ที่ทำด้วยงาช้าง ทั้งนี้โดยหารู้ไม่ว่างาช้างจำนวนมากไม่ได้มาจากช้างที่ตายโดยธรรมชาติ หากตายเพราะถูกฆ่าเพื่อเอางาโดยตรง ซึ่งมีทั้งช้างไทยและช้างแอฟริกันซึ่งนับวันจะมีสัดส่วนมากขึ้นทุกที
การที่เมืองไทยอนุญาตให้มีการขายงาช้างได้อย่างถูกต้องและเปิดเผย เปิดช่องให้มีการนำงาช้างจากแอฟริกาเข้ามายังเมืองไทย (ทั้ง ๆ ที่การค้าขายงาช้างแอฟริกันเป็นสิ่งผิดกฎหมาย) ประกอบกับความหละหลวมของเจ้าหน้าที่ไทย ผลก็คือเมืองไทยกลายเป็นตลาดค้างาช้างเถื่อนที่ใหญ่ที่สุดในโลก นับตั้งแต่ปี ๒๕๓๒-๒๕๕๔ งาช้างแอฟริกันที่ถูกยึดได้ในเมืองไทยมีมากเป็นอันดับสองของโลก รองจากจีน (คือมากกว่า ๒๕ ตัน)

คนไทยน้อยคนที่รู้ว่าเมืองไทยมีบทบาทอย่างสำคัญเบื้องหลังการฆ่าช้างแอฟริกันจนลดจำนวนลงอย่างฮวบฮาบ ความไม่รู้นี้เองที่ทำให้เรายังคงมีส่วนสนับสนุนการสังหารช้างเหล่านี้วันแล้ววันเล่า ทั้งด้วยการซื้อสินค้างาช้างและด้วยการปล่อยให้มีการค้าขายงาช้างอย่างเปิดเผย ซึ่งเป็นการเปิดช่องให้มีการเอางาช้างแอฟริกาที่ถูกกฎหมายมาฟอกผ่านร้านค้าในไทย
ภาพช้างที่ถูกยิงตายทั้งโขลง ภาพลูกช้างที่คร่ำครวญข้างศพแม่อย่างน่าเวทนา เป็นภาพที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ถึงเวลาแล้วที่เราควรจะรับรู้ถึงโศกนาฏกรรมที่กำลังเกิดแก่ช้างแอฟริกันและช่วยกันหยุดยั้งพฤติกรรมที่ส่งเสริมการสังหารช้างเหล่านี้ (รวมทั้งช้างไทยที่ยังคงถูกฆ่าเอางาอย่างไม่หยุดยั้ง) นอกจากไม่ซื้อและไม่สนับสนุนสินค้างาช้างแล้ว ควรร่วมกันผลักดันกฎหมายที่ห้ามการค้างาช้างทุกรูปแบบในเมืองไทย

การฆ่าสัตว์นั้นเป็นปาณาติบาตที่สาธุชนพึงละเว้น นอกจากจะไม่ฆ่าเองหรือสั่งฆ่าแล้ว สาธุชนไม่ควรสนับสนุนการฆ่านั้นทั้งโดยตรงและโดยอ้อม ในทางตรงข้ามเราควรช่วยกันปกป้องรักษาชีวิตสัตว์เหล่านั้น การช่วยกันคนละไม้คนละมือร่วมกับผู้คนนับล้านทั่วโลกสามารถก่อตัวเป็นพลังหยุดยั้งการสังหารช้างในทั้งสองทวีปได้ แม้ขบวนการค้างาช้างจะมีอิทธิพลมากมายเพียงใดก็ตาม
Elephant Ivory products for sale, Thailand A customer regards the products on sale at a shop selling elephant Ivory amulets and trinkest in Bangkok, Thailand.
© WWF Canon / James Morgan Enlarge
Ivory carving, Thailand A master Ivory carver at work in Payuhakirri, Thailand.
© WWF Canon / James Morgan Enlarge
Elephant Ivory carving for sale, Thailand An amulet store owner inspects a statue of an ascetic monk made from Ivory. He will sell it for 35,000 baht (1,200 USD), Thailand
© WWF Canon / James Morgan Enlarge
Elephant ivory carving for sale, Thailand An exorcist's knife for sale in Bangkok. The handle and sheath are made from Ivory.
© WWF Canon / James Morgan Enlarge
Ivory inspection, Thailand An officer from NRECSD inspects a shop selling jewellery and trinkets made from elephant ivory in Tha Phrachan market, Thailand.
© WWF Canon / James Morgan Enlarge

Subscribe to our mailing list

* indicates required